Web accessibility và universal design là những yếu tố quan trọng trong việc xây dựng một trang web dễ sử dụng cho tất cả mọi người. Đặc biệt, universal design dựa trên ý tưởng về một môi trường kỹ thuật số mà mọi người đều có thể truy cập bình đẳng, không phân biệt khuyết tật, độ tuổi hay trình độ công nghệ. Bài viết này sẽ giải thích chi tiết về ý nghĩa của universal design trong web accessibility cũng như các đề xuất thiết kế cụ thể.
Thiết kế toàn cầu là gì?
Thiết kế toàn cầu là một nguyên tắc nhằm mục tiêu tạo ra thiết kế dễ sử dụng không chỉ cho một số người nhất định mà cho tất cả mọi người. Khái niệm này cũng được áp dụng trong web accessibility, nhằm mục đích đảm bảo rằng các trang web và ứng dụng có thể được sử dụng một cách thoải mái, bất kể tuổi tác, khả năng thể chất hay trình độ kiến thức của người dùng. Thiết kế toàn cầu cung cấp thiết kế dễ sử dụng không chỉ cho những người khuyết tật mà cho tất cả người dùng.
Ví dụ, một trang web có chữ quá nhỏ không chỉ khó nhìn với người cao tuổi mà cũng có thể gây khó khăn cho thế hệ trẻ, dẫn đến trải nghiệm tổng thể của người dùng bị giảm sút. Thiết kế trang web dựa trên quan điểm của thiết kế toàn cầu nhằm nâng cao tính khả dụng tổng thể này.
Mối quan hệ giữa web accessibility và thiết kế toàn cầu
Web accessibility và thiết kế toàn cầu đều là những phương pháp nhằm giảm thiểu rào cản mà người dùng gặp phải và cung cấp trải nghiệm thoải mái hơn cho nhiều người. Web accessibility tập trung đặc biệt vào người dùng có khuyết tật, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, trong khi thiết kế toàn cầu là một cách tiếp cận thiết kế với tất cả người dùng trong tâm trí, mang tính toàn diện. Nhờ đó, một môi trường mà tất cả người dùng đều có thể truy cập vào web một cách bình đẳng được thiết lập.
Bảy nguyên tắc của thiết kế toàn cầu
Thiết kế toàn cầu có bảy nguyên tắc cơ bản, và những nguyên tắc này cũng được áp dụng trong thiết kế web.
-
Sử dụng công bằng: Tất cả mọi người, bất kể tuổi tác hay khuyết tật, đều có thể sử dụng. Cấu trúc và cách vận hành của trang web nên được truy cập một cách bình đẳng, bất kể những rào cản mà người dùng phải đối mặt.
- Ví dụ: Cung cấp chức năng thay đổi kích thước chữ và màu sắc, thực hiện thiết kế có thể hỗ trợ cho người khiếm thị và người cao tuổi.
-
Cung cấp lựa chọn tự do: Người dùng có thể chọn nhiều phương thức thao tác khác nhau tùy theo nhu cầu của bản thân.
- Ví dụ: Thiết kế cho phép điều hướng chỉ bằng bàn phím hoặc giao diện có thể điều khiển bằng lệnh giọng nói.
-
Tính dễ sử dụng trực quan: Hướng đến thiết kế giao diện đơn giản và dễ hiểu ngay lập tức. Việc ai cũng có thể thao tác dễ dàng là rất quan trọng.
- Cấu trúc menu đơn giản, giúp người dùng lần đầu truy cập cũng có thể dễ dàng tìm đến trang mục tiêu mà không bị lúng túng.
-
Cung cấp thông tin dễ hiểu: Truyền đạt thông tin cần thiết bằng phương pháp thích hợp. Cung cấp thông tin theo cách dễ hiểu cả về mặt thị giác lẫn thính giác.
- Ví dụ: Đặt văn bản thay thế cho hình ảnh và luôn kèm theo phụ đề hoặc giải thích bằng âm thanh cho video.
-
Thiết kế khoan dung với lỗi: Cung cấp cơ chế giúp người dùng dễ dàng sửa chữa khi mắc lỗi thao tác.
- Ví dụ: Hiển thị thông điệp lỗi một cách rõ ràng trong biểu mẫu nhập liệu, giúp người dùng dễ dàng hiểu được đâu là phần sai sót.
-
Giảm thiểu gánh nặng về thể chất: Cung cấp thiết kế giúp giảm thiểu gánh nặng thể chất, cho phép đạt được mục tiêu với tối thiểu thao tác.
- Ví dụ: Quy trình làm việc đơn giản cho phép hoàn thành một loạt nhiệm vụ chỉ với vài lần nhấp chuột.
-
Kích thước và khoảng cách đủ lớn: Để cung cấp giao diện dễ sử dụng cho tất cả mọi người, cần đảm bảo kích thước vùng nhấp chuột và kích thước chữ đủ lớn.
- Ví dụ: Tăng kích thước nút và tạo khoảng cách đủ để ngăn chặn việc nhấp nhầm.
Các phương án cụ thể về thiết kế toàn cầu cho web.
Tôi xin giới thiệu một số phương án cụ thể để áp dụng thiết kế toàn cầu cho web.
1. Triển khai thiết kế phản hồi.
Thiết kế đáp ứnglà công nghệ tự động điều chỉnh bố cục để phù hợp với nhiều thiết bị và kích thước màn hình khác nhau. Nhờ đó, người dùng có thể sử dụng trang web một cách thoải mái trên các thiết bị khác nhau như điện thoại thông minh, máy tính bảng và máy tính để bàn, từ đó thực hiện thiết kế dễ sử dụng cho tất cả người dùng."
- Ví dụ: Đặt nút dễ thao tác bằng cảm ứng cho thiết bị di động và áp dụng bố cục dọc.
2. Tối ưu hóa độ tương phản màu sắc
Đối với người dùng có khiếm khuyết về thị giác hoặc rối loạn sắc giác, độ tương phản thấp giữa văn bản và màu nền sẽ khiến việc đọc trở nên khó khăn. Bằng cách đảm bảo độ tương phản đủ, thông tin sẽ dễ nhìn hơn, giúp mọi người dễ dàng tiếp cận nội dung.
- Ví dụ: Đặt tỷ lệ tương phản giữa văn bản và nền tối thiểu là 4.5:1 để tuân thủ WCAG (Hướng dẫn truy cập nội dung web).
3. Điều hướng đơn giản và dễ hiểu
Các menu phức tạp và cấu trúc trang có nhiều cấp độ có thể gây khó khăn cho việc sử dụng, đặc biệt là đối với người cao tuổi hoặc những người có rối loạn nhận thức. Việc làm cho điều hướng đơn giản và trực quan sẽ mang lại lợi ích cho tất cả người dùng.
- Ví dụ: Ghim menu chính ở phía trên cùng của màn hình để đơn giản hóa việc di chuyển giữa các trang. Ngoài ra, cài đặt ‘bread crumb’ để làm rõ vị trí hiện tại.
4. Hỗ trợ lệnh giọng nói và trình đọc màn hình
Cung cấp chức năng hỗ trợ cho người dùng có khiếm khuyết về thị giác hoặc những người gặp khó khăn trong việc đọc văn bản, cho phép thao tác bằng trình đọc màn hình hoặc lệnh giọng nói. Nhờ đó, người dùng có thể điều khiển trang web bằng giọng nói mà không cần sử dụng tay, hoặc nghe nội dung hiển thị trên màn hình được đọc lên bằng giọng nói.
- Ví dụ: Đặt văn bản thay thế cho tất cả hình ảnh và thêm nhãn một cách hợp lý cho các trường biểu mẫu.
5. Cung cấp phụ đề và bản ghi
Phải luôn thêm phụ đề cho nội dung video để người dùng khiếm thính hoặc đang ở trong môi trường khó nghe có thể hiểu được nội dung. Ngoài ra, cung cấp bản ghi văn bản cho nội dung âm thanh để người dùng cũng có thể xác nhận nội dung một cách trực quan.
- Ví dụ: Thêm phụ đề cho bản ghi của hội thảo trên web và đồng thời cung cấp phiên bản văn bản của nội dung thuyết trình.
Lợi ích của thiết kế toàn cầu
Việc áp dụng thiết kế toàn cầu mang lại nhiều lợi ích như sau.
- Cải thiện trải nghiệm người dùng: Thiết kế chú ý đến tất cả người dùng sẽ nâng cao trải nghiệm người dùng tổng thể. Một trang web dễ thao tác và dễ hiểu cũng sẽ mang lại sự tiện lợi cao cho những người dùng không có khuyết tật.
- Mở rộng khả năng truy cập: Các trang web dễ tiếp cận sẽ cho phép nhiều người dùng hơn có thể sử dụng, do đó tăng cơ hội kinh doanh. Bạn có thể tiếp cận được một đối tượng rộng rãi, bao gồm cả người cao tuổi và người dùng có khuyết tật.
- Tuân thủ pháp luật: Nhiều quốc gia và khu vực có các luật liên quan đến tính khả dụng, và để tuân thủ các quy định này, việc triển khai thiết kế toàn cầu là cần thiết.
Tóm tắt
Thiết kế toàn cầu trong web accessibility là yếu tố không thể thiếu để xây dựng một trang web mà tất cả mọi người đều có thể truy cập bình đẳng. Bằng cách cung cấp giao diện công bằng và dễ sử dụng, một môi trường kỹ thuật số thoải mái sẽ được thực hiện, không chỉ cho những người có khuyết tật mà cho tất cả mọi người. Các trang web tích hợp nguyên tắc thiết kế toàn cầu sẽ nâng cao trải nghiệm người dùng và dẫn đến thành công trong kinh doanh.
Chúng tôi đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, công cụ giúp dễ dàng triển khai khả năng truy cập web. Nếu bạn quan tâm đến việc cải thiện khả năng truy cập, hãy xem thêm thông tin chi tiết.