Web accessibility hướng đến việc đảm bảo mọi người, bất kể có khuyết tật hay không, đều có thể truy cập vào nội dung và dịch vụ trên web. Để đạt được mục tiêu này, các trang web và ứng dụng cần phải dễ sử dụng và dễ hiểu cho người dùng. Do đó, các nhà phát triển và nhà thiết kế cần phải hiểu rõ và áp dụng các phương pháp đánh giá tính khả dụng. Một phần trong đó là việc sử dụng heuristics (các nguyên tắc chung).
Bài viết này sẽ giải thích về định nghĩa, tầm quan trọng và các phương pháp đánh giá cụ thể của heuristics trong web accessibility. Nội dung này đặc biệt hữu ích cho các nhà phát triển web, nhà thiết kế, quản lý sản phẩm và chuyên gia về khả năng tiếp cận.
Heuristics là gì?
Heuristics là những quy tắc kinh nghiệm hoặc hướng dẫn được sử dụng để giải quyết các vấn đề phức tạp một cách hiệu quả. Chúng hoạt động như một phương pháp giúp phát hiện và cải thiện các vấn đề về khả năng tiếp cận một cách thực tiễn và nhanh chóng, mà không cần phải thực hiện phân tích chính xác.
Đặc biệt trong web accessibility, việc sử dụng heuristics cho phép dễ dàng xác định các vấn đề của trang web và đề xuất các biện pháp cải thiện nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dùng. Bằng cách tích hợp đánh giá heuristics trước khi thực hiện các bài kiểm tra người dùng chính thức, có thể giải quyết sớm nhiều vấn đề, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí.
Đánh giá heuristics trong web accessibility
Đánh giá heuristics trong web accessibility là một phương pháp mà các chuyên gia về khả năng tiếp cận thực hiện đánh giá các trang web dựa trên các hướng dẫn và quy tắc kinh nghiệm đã được xác định trước. Sử dụng phương pháp này, có thể phát hiện hiệu quả các vấn đề về khả năng tiếp cận mà người dùng có thể gặp phải.
Các điểm đánh giá chính
Trong đánh giá heuristics, các yếu tố quan trọng về khả năng tiếp cận sẽ được kiểm tra như sau
-
Sự rõ ràng của cấu trúc trang
Cấu trúc tiêu đề và các phần của trang có rõ ràng hay không, và liệu người dùng có thể dễ dàng truy cập thông tin bằng cách sử dụng trình đọc màn hình hoặc điều hướng bằng bàn phím hay không. -
Sự quan tâm đến người khiếm thị
Đánh giá xem độ tương phản màu sắc có phù hợp hay không, kích thước văn bản và loại phông chữ có đảm bảo tính dễ đọc hay không. Đặc biệt, cần xác nhận rằng các thông tin quan trọng có thể được phân biệt một cách trực quan đối với những người dùng có rối loạn màu sắc. -
Kiểm tra điều hướng bằng bàn phím
Xác định xem tất cả các chức năng và nội dung có thể truy cập chỉ bằng thao tác bàn phím hay không. Đặc biệt chú trọng vào việc di chuyển bằng phím Tab có trơn tru và thao tác có trực quan hay không. -
Sự hỗ trợ cho người dùng bằng giọng nói
Kiểm tra xem các thuộc tính ARIA có được sử dụng một cách thích hợp để người dùng sử dụng trình đọc màn hình có thể hiểu chính xác nội dung web hay không. Ngoài ra, việc thông báo chính xác về nội dung thay đổi động cũng là rất quan trọng. -
Sự rõ ràng của thông báo lỗi và phản hồi
Kiểm tra xem thông báo lỗi khi gửi biểu mẫu có được truyền đạt đến người dùng không chỉ qua thị giác mà còn qua âm thanh hoặc các phương pháp khác. Đồng thời, cũng xác nhận rằng nội dung lỗi rõ ràng và dễ hiểu.
Các bước thực hiện đánh giá heuristics
Đánh giá heuristics trong web accessibility được thực hiện theo các bước sau
-
Chọn lựa tiêu chí đánh giá
Thiết lập tiêu chí đánh giá dựa trên các hướng dẫn như WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) và ARIA. Điều này sẽ giúp xác định rõ ràng những phần nào của trang web có vấn đề khi so sánh với các tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận.s -
Kiểm tra từng trang một
Dựa trên các tiêu chí đánh giá, kiểm tra khả năng tiếp cận của từng trang. Đặc biệt, các trang có giao diện phức tạp hoặc nhiều yếu tố tương tác sẽ cần được kiểm tra chi tiết hơn. -
Ghi chép các vấn đề và đề xuất cải thiện
Ghi lại các vấn đề về khả năng tiếp cận đã phát hiện và đưa ra các đề xuất cải thiện cụ thể. Ví dụ, nếu độ tương phản màu sắc không đủ, có thể cung cấp các sự kết hợp màu sắc được khuyến nghị hoặc các sửa đổi CSS. -
Đánh giá lại và phản hồi
Đánh giá lại trang web sau khi cải thiện và cung cấp phản hồi cuối cùng. Điều này giúp giải quyết trước các vấn đề mà người dùng thực sự có thể gặp phải.
Lợi ích của đánh giá heuristics
Đánh giá heuristics trong web accessibility mang lại một số lợi ích như sau
1. Phát hiện vấn đề một cách hiệu quả
Đánh giá heuristics cho phép các chuyên gia tận dụng kiến thức và kinh nghiệm sẵn có để nhanh chóng chỉ ra các vấn đề, do đó giúp giảm thiểu thời gian và chi phí so với việc thực hiện kiểm tra người dùng.
2. Sự quan tâm đến tất cả người dùng
Đánh giá này giúp thực hiện thiết kế quan tâm đến tất cả người dùng, không chỉ những người có khuyết tật mà còn những người có nhu cầu đa dạng.
3. Giải quyết vấn đề ở giai đoạn đầu
Bằng cách phát hiện sớm các vấn đề về tính khả dụng và khả năng tiếp cận, có thể tránh được các sửa đổi lớn sau này, từ đó tạo ra không gian cho lịch trình phát triển.
Các ví dụ thực tế về việc áp dụng đánh giá heuristics
1. Đánh giá trang web thương mại điện tử
Tại một trang web thương mại điện tử, việc sử dụng đánh giá heuristics đã phát hiện ra các vấn đề về khả năng tiếp cận. Cụ thể, khi điều khiển chỉ bằng bàn phím, nút mua hàng không được đánh dấu và không được đọc bởi trình đọc màn hình. Kết quả đánh giá cho thấy rằng việc thiết lập nhãn ARIA đúng cách và cải thiện điều hướng bằng bàn phím đã giúp nhiều người dùng có thể mua sắm một cách thoải mái hơn.
2. Mẫu đơn trực tuyến cho dịch vụ công cộng
Tại mẫu đơn trực tuyến cho dịch vụ công cộng, đã phát hiện ra rằng thông báo lỗi chỉ hiển thị bằng thị giác, khiến người dùng sử dụng trình đọc màn hình không thể nhận biết được lỗi. Đánh giá heuristics đã phát hiện vấn đề này, và nhờ vào việc sử dụng ARIA live region, thông báo lỗi đã được cải thiện để tự động được đọc lên.
Tóm tắt
Đánh giá heuristics trong web accessibility là một phương pháp quan trọng để phát hiện nhanh chóng và hiệu quả các vấn đề về khả năng tiếp cận cũng như đề xuất các biện pháp cải thiện. Đặc biệt, đánh giá dựa trên các hướng dẫn như WCAG và ARIA là rất cần thiết để hiện thực hóa các trang web có khả năng tiếp cận và bao gồm mọi người.
Bằng cách tận dụng heuristics, hãy đảm bảo rằng tất cả người dùng, bất kể có khuyết tật hay không, đều có thể sử dụng nội dung web một cách thoải mái, từ đó làm cho thế giới web trở nên mở rộng hơn.
Chúng tôi đã phát hành UUU Web Accessibility Widget Tool, công cụ giúp dễ dàng triển khai khả năng truy cập web. Nếu bạn quan tâm đến việc cải thiện khả năng truy cập, hãy xem thêm thông tin chi tiết.